Xí nghiệp may đồng phục và quần áo bảo hộ lao động khác xưởng may thời trang ở ba điểm: đơn hàng đi theo danh sách người mặc chứ không theo dải size bán lẻ, vải và phụ liệu thường mang tính năng như phản quang, chống cháy, chống tĩnh điện, và một số sản phẩm bảo hộ phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật. Thêm vào đó là nhịp mùa vụ cấp phát của khách hàng tổ chức.
Bài dành cho người cần hiểu ngành này từ bên trong: doanh nghiệp đang tìm nhà cung cấp đồng phục, xí nghiệp may muốn chuyển sang mảng bảo hộ, và người làm an toàn lao động muốn biết sản phẩm mình cấp phát được làm ra thế nào. Phần chọn kiểu áo, cách đưa logo lên áo thuộc chủ đề khác.
Ngành này gồm những nhóm sản phẩm nào
Chữ đồng phục và bảo hộ gom nhiều nhóm sản phẩm khá khác nhau về vải, kỹ thuật và khách hàng:
- Đồng phục công sở, ngân hàng, khách sạn: sơ mi, áo vest, chân váy, quần âu; trọng tâm là dáng, màu thống nhất giữa các lô và đủ size cho mọi vóc người.
- Đồng phục học sinh: áo sơ mi, quần, váy, áo khoác; đơn tập trung theo năm học, số lượng lớn, nhiều size trẻ em.
- Đồng phục y tế: áo blouse, bộ phẫu thuật, quần áo bệnh nhân; vải chịu giặt nhiệt độ cao và giặt công nghiệp nhiều lần.
- Quần áo công nhân phổ thông: áo, quần kaki, áo liền quần; trọng tâm là bền, thoáng, rẻ, an toàn quanh máy móc.
- Quần áo bảo hộ chuyên dụng: phản quang cho người làm việc trên đường, chống cháy và chống hồ quang cho ngành điện, hàn, dầu khí; chống hoá chất; chống tĩnh điện cho điện tử; quần áo phòng sạch.
- Đồng phục bảo vệ, lực lượng đặc thù: có quy định riêng về màu và kiểu, nhiều khi chỉ đơn vị được chỉ định mới được may.
Găng tay, mũ, giày bảo hộ, kính, khẩu trang cũng là phương tiện bảo vệ cá nhân nhưng thuộc các ngành sản xuất khác như cao su, nhựa, da giày. Một xí nghiệp may bảo hộ thường mua thêm các món này để cung cấp trọn bộ cho khách, chứ không tự làm.
Đơn hàng theo danh sách người: bài toán size riêng của ngành
Xưởng thời trang may theo tỷ lệ size dự kiến bán được. Xưởng đồng phục may cho những người có tên, có số đo thật. Một công ty đặt đồng phục cho vài trăm nhân viên sẽ có người rất gầy, người rất to, người cao bất thường; mỗi người phải nhận được bộ vừa với mình. Vì thế xí nghiệp đồng phục thường có bảng size mở rộng hơn và một quy trình đo hoặc thu thập số đo.
Cách làm phổ biến là gửi bộ áo mẫu đủ size đến đơn vị cho nhân viên mặc thử, mỗi người chọn size, phòng hành chính tổng hợp thành danh sách. Người có số đo ngoài bảng thì được đo riêng và may riêng. Xí nghiệp phải theo dõi từ danh sách tới từng bộ đóng gói, có khi ghi tên lên túi, để khi giao không lẫn.
Bài toán thứ hai là bổ sung: nhân viên mới vào, người thay đổi vóc dáng, bộ cũ hỏng. Khách hàng tổ chức cần nhà cung cấp may được lô bổ sung nhỏ mà vẫn khớp màu, khớp dáng với lô cũ. Xí nghiệp đồng phục giỏi lưu mẫu và thông số từng khách nhiều năm, giữ vải cùng lô hoặc biết cách đặt lại cho khớp. Đây là phần giá trị ít thấy của ngành, nhưng là lý do khách gắn bó lâu với một nhà cung cấp.
Vải và phụ liệu chức năng thường gặp
Phần khó của quần áo bảo hộ nằm ở vật liệu nhiều hơn ở đường may. Bảng dưới tóm nguyên lý của các nhóm vật liệu chức năng, không thay cho tiêu chuẩn cụ thể.
| Chức năng | Cách vật liệu đạt được | Điều xí nghiệp phải để ý |
|---|---|---|
| Nhìn thấy rõ | Vải nền màu huỳnh quang cộng dải phản quang chứa vi hạt thuỷ tinh hoặc vi lăng kính | Vị trí và diện tích dải theo tiêu chuẩn; dải phản quang giảm hiệu quả sau nhiều lần giặt |
| Chống cháy | Vải xử lý hoá chất chống cháy, hoặc vải từ sợi có bản chất khó cháy | Chỉ, phụ liệu cũng phải phù hợp; vải xử lý có thể giảm tác dụng theo số lần giặt |
| Chống tĩnh điện | Dệt xen sợi dẫn điện vào vải | Cần kiểm theo yêu cầu của khu vực sử dụng, nhất là ngành điện tử |
| Chống hoá chất, chống thấm | Vải phủ hoặc màng cán, đường may được dán kín | Kín nước ở đường may là điểm khó nhất |
| Phòng sạch | Vải sợi liên tục ít xơ bụi, may đường may kín | Không dùng vật liệu sinh bụi; giặt và đóng gói trong điều kiện sạch |
Xí nghiệp may bảo hộ không tự làm ra các vật liệu này mà mua từ nhà sản xuất vải chuyên dụng, phần lớn nhập khẩu. Cái xí nghiệp phải làm đúng là thiết kế đúng vị trí dải phản quang, chọn chỉ và phụ liệu tương thích, và may sao cho không làm mất tính năng của vải, ví dụ không dùng khuy kim loại ở quần áo chống hồ quang.
Quy chuẩn kỹ thuật và chứng nhận: viết ở mức nguyên lý
Ở Việt Nam, một số phương tiện bảo vệ cá nhân thuộc nhóm sản phẩm có yêu cầu quản lý về chất lượng, theo khung của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật 2006 và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá 2007. Nguyên lý là sản phẩm thuộc diện quản lý phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng và được chứng nhận, công bố hợp quy trước khi đưa ra thị trường. Danh mục cụ thể và quy chuẩn áp dụng thay đổi theo thời gian, nên xí nghiệp cần kiểm văn bản hiện hành của cơ quan quản lý ngành.
Với đơn hàng xuất khẩu, quần áo bảo hộ phải đáp ứng tiêu chuẩn của nước nhập khẩu, như tiêu chuẩn về quần áo dễ nhìn thấy hay quần áo chống cháy của châu Âu hoặc Bắc Mỹ. Khách mua thường chỉ định tiêu chuẩn và phòng thử nghiệm. Xí nghiệp nhận đơn phải giữ hồ sơ thử nghiệm vật liệu và thành phẩm cho từng lô.
Điểm cần nhấn mạnh với người mua trong nước: một chiếc áo có dải phản quang chưa chắc là áo bảo hộ đạt chuẩn. Độ phản quang, diện tích dải, màu vải nền đều có yêu cầu. Khi mua cho người làm việc ở nơi có nguy cơ thật, như ven đường giao thông hay gần thiết bị điện, hãy hỏi nhà cung cấp chứng từ hợp chuẩn, hợp quy thay vì chỉ nhìn mẫu.
Nhịp mùa vụ và cách xí nghiệp sống qua mùa thấp điểm
Đơn đồng phục và bảo hộ có nhịp riêng. Đồng phục học sinh dồn vào những tháng trước năm học. Đồng phục doanh nghiệp hay đặt vào đầu năm hoặc cuối năm, khi ngân sách được duyệt. Bảo hộ lao động đi theo kế hoạch cấp phát hằng năm của các nhà máy, công trường. Nhiều tháng xí nghiệp làm không xuể, nhiều tháng lại thiếu việc.
Các xí nghiệp sống ổn qua mùa thấp điểm thường có một hoặc vài cách: giữ vài khách lớn có lịch cấp phát rải đều, nhận thêm hàng gia công cho xuất khẩu vào mùa thấp, may sẵn các mã phổ thông như áo kaki công nhân để bán dần, hoặc nhận đơn bổ sung lẻ. Mỗi cách có rủi ro riêng, nhất là may sẵn thì chôn vốn vào tồn kho.
Với người đặt hàng, biết nhịp này giúp bạn đặt đúng lúc: đặt vào mùa thấp điểm thường được ưu tiên tiến độ và có thời gian làm mẫu kỹ hơn; đặt sát mùa cao điểm thì phải chấp nhận xếp hàng.
Bên trong một xí nghiệp đồng phục: những bộ phận khác xưởng thời trang
Xí nghiệp đồng phục thường có bộ phận tiếp nhận số đo và quản lý danh sách, việc mà xưởng thời trang không có. Họ cần người đi đo tại chỗ, người nhập liệu, người đối chiếu danh sách với sản phẩm đã may. Một lỗi nhỏ ở khâu này, như gửi nhầm size cho một người, sinh ra việc đổi trả tốn kém hơn cả công may.
Khâu trang trí nhận diện cũng chiếm phần lớn: thêu vi tính logo, in lụa, in chuyển nhiệt, ép tên người, gắn bảng tên. Nhiều xí nghiệp có máy thêu riêng vì thêu là khâu dễ nghẽn trong mùa cao điểm. Ở xí nghiệp bảo hộ, khâu ép dải phản quang bằng nhiệt hoặc may dải là một trạm riêng, cần kiểm nhiệt độ và thời gian ép để dải bám chắc mà không cháy vải.
Kho của xí nghiệp đồng phục cũng khác: phải giữ vải cùng lô cho khách quen, giữ mẫu chuẩn từng khách, và theo dõi tồn kho các mã phổ thông. Khi đánh giá một nhà cung cấp đồng phục, hỏi họ lưu mẫu và thông số khách cũ thế nào là câu hỏi cho thấy nhiều điều.
Chọn nhà cung cấp đồng phục và bảo hộ: đọc năng lực chứ đừng chỉ đọc catalogue
Catalogue của xí nghiệp đồng phục thường đẹp và giống nhau, vì ai cũng chụp được vài bộ mẫu. Cái phân biệt nhà cung cấp tốt nằm ở những thứ không có trong ảnh: họ có quy trình thu số đo và quản lý danh sách không, có lưu mẫu và thông số khách cũ không, có trạm thêu và ép phản quang riêng hay thuê ngoài, có hồ sơ thử nghiệm vật liệu cho hàng bảo hộ không.
Hãy hỏi họ xử lý thế nào khi một nhân viên nhận bộ không vừa, thời gian may bổ sung một lô nhỏ là bao lâu, vải cho khách quen được giữ hay đặt lại. Với hàng bảo hộ, hỏi rõ tiêu chuẩn mà vải và thành phẩm đáp ứng, ai thử nghiệm, chứng từ gì đi kèm lô hàng. Câu trả lời cụ thể, có giấy tờ, đáng tin hơn lời cam kết chung chung.
Nếu bạn đang tìm xí nghiệp may đồng phục hoặc bảo hộ đúng loại hàng, hoặc muốn đưa xí nghiệp của mình vào danh bạ, có thể để lại thông tin ở khung cuối trang để Xí Nghiệp liên hệ lại.
Câu hỏi thường gặp
Áo có dải phản quang có phải là áo bảo hộ không?
Chưa chắc. Áo bảo hộ dễ nhìn thấy cần đáp ứng yêu cầu về màu vải nền, độ phản quang, diện tích và vị trí dải theo tiêu chuẩn áp dụng. Áo chỉ may thêm vài sọc phản quang trang trí không đảm bảo được mức nhìn thấy cần thiết ở nơi có xe cộ hoặc máy móc di chuyển.
Vì sao đồng phục may thêm sau thường lệch màu với lô cũ?
Vì vải nhuộm theo lô và mỗi lô chênh màu ít nhiều. Nếu lô bổ sung dùng vải khác lô, màu dễ lệch, nhất là màu đậm. Xí nghiệp có kinh nghiệm giữ một phần vải cùng lô cho khách quen, hoặc lưu mẫu chuẩn để đặt nhuộm khớp màu.
Quần áo chống cháy có giặt bình thường được không?
Tuỳ loại vật liệu. Vải xử lý hoá chất chống cháy có thể giảm hiệu quả theo số lần giặt và cách giặt; vải từ sợi có bản chất khó cháy giữ tính năng lâu hơn. Người dùng nên theo hướng dẫn giặt của nhà sản xuất, tránh chất tẩy mạnh và chất làm mềm không phù hợp.
Xí nghiệp may thời trang chuyển sang may bảo hộ có khó không?
Phần may không quá khác, nhưng phải học thêm về vật liệu chức năng, tiêu chuẩn sản phẩm, hồ sơ thử nghiệm và quy chuẩn hợp quy. Cũng cần thiết bị như máy ép dải phản quang, máy dán đường may kín. Nên bắt đầu từ nhóm đơn giản như áo công nhân trước khi nhận hàng chống cháy hay chống hoá chất.
Đồng phục y tế có yêu cầu gì đặc biệt?
Vải phải chịu được giặt ở nhiệt độ cao và giặt công nghiệp nhiều lần mà không co, không phai; một số khu vực cần vải ít xơ bụi hoặc vải có xử lý kháng khuẩn. Kiểu dáng cần thuận tiện cho thao tác, màu thường quy định theo vai trò để dễ nhận biết trong cơ sở y tế.
Có nên mua đồ bảo hộ trọn bộ từ một nhà cung cấp?
Mua trọn bộ tiện quản lý và cấp phát, nhưng nên kiểm từng món: quần áo, giày, găng, mũ mỗi món có yêu cầu và chứng từ riêng. Nhà cung cấp trọn bộ thường tự may quần áo và mua lại các món khác, nên cần hỏi rõ nguồn và hồ sơ hợp quy của từng món.
