Từ ngày 01/7/2025, Hải Phòng gồm cả tỉnh Hải Dương cũ, nên câu hỏi "Hải Phòng sản xuất gì" giờ có hai nửa: một thành phố cảng làm tàu, thép, xi măng, điện tử, giày dép, và một vùng đồng bằng – trung du có vải thiều, gốm cổ, bánh đậu xanh, xi măng, nhiệt điện. Hai nửa này bổ sung cho nhau khá rõ: một bên mạnh công nghiệp nặng gắn với biển, một bên mạnh nông sản và vật liệu.
Bài này đi qua các ngành chủ lực của thành phố mới, các làng nghề nổi tiếng, những vùng nguyên liệu, và gợi ý người tìm xưởng nên nhìn về Hải Phòng cho loại hàng nào. Phần cảng biển và khu công nghiệp chỉ được nhắc ở mức giải thích vì sao một ngành đặt ở đây.
Một thành phố cảng nay có thêm đồng bằng và trung du
Hải Phòng trước hợp nhất là thành phố công nghiệp gắn với cảng: cửa sông Cấm, sông Bạch Đằng và vùng cảng nước sâu mở ra biển, nên ngành nào cần nhập nguyên liệu khối lượng lớn hoặc xuất hàng bằng container đều có lý do đặt nhà máy ở đây. Đóng tàu, thép, xi măng, phân bón, hoá chất, giày dép, điện tử đều theo logic đó.
Hải Dương cũ (nay thuộc Hải Phòng) mang vào một bức tranh khác. Vùng phía bắc có núi đá vôi và than nên có xi măng, nhiệt điện; vùng Thanh Hà, Chí Linh có vải thiều và cây ăn quả; vùng đồng bằng ở giữa có lúa, rau màu, và nhiều làng nghề cổ. Công nghiệp điện tử, may mặc, cơ khí ở Hải Dương cũ cũng đã lớn lên nhanh trong mười lăm năm qua, chủ yếu dọc trục quốc lộ 5 nối Hà Nội với cảng.
Với người tìm xưởng, điều này có nghĩa là trong cùng một tỉnh nay có cả xưởng công nghiệp nặng ven biển lẫn cơ sở chế biến nông sản, làng nghề thủ công cách đó chừng một giờ xe. Tên gọi "Hải Dương" vẫn được dùng rộng rãi trong ngành như tên một vùng, nhưng giấy tờ mới sẽ ghi Hải Phòng.
Các ngành chủ lực của Hải Phòng mới
Đóng tàu và sửa chữa tàu. Hải Phòng là cái nôi của ngành đóng tàu phía Bắc với các nhà máy lâu đời trên sông Cấm và sông Bạch Đằng. Ngành từng trải qua giai đoạn tái cơ cấu khó khăn, nhưng năng lực đóng tàu hàng, tàu công trình, sửa chữa tàu vẫn còn, kéo theo các xưởng gia công thép tấm, ống, thiết bị boong, sơn tàu.
Thép và vật liệu xây dựng. Thành phố có nhiều nhà máy cán thép, sản xuất ống thép, tôn, kết cấu; xi măng có truyền thống từ thời Pháp với nhà máy xi măng Hải Phòng. Vùng Kinh Môn của Hải Dương cũ có núi đá vôi, nên tập trung nhiều nhà máy xi măng và vôi, trong đó Hoàng Thạch là cái tên lâu năm.
Điện tử và thiết bị gia dụng. Hải Phòng là nơi đặt các nhà máy lớn của LG, làm thiết bị gia dụng, màn hình và linh kiện, cùng chuỗi nhà cung cấp đi kèm. Hải Dương cũ có thêm nhiều nhà máy linh kiện điện tử, dây cáp, bộ dây điện ô tô của doanh nghiệp Nhật, Hàn.
Giày dép và dệt may. Giày dép là ngành truyền thống của Hải Phòng, có cả xí nghiệp làm đế, mũ giày lẫn nhà máy gò ráp hoàn chỉnh; may mặc rải khắp vùng ngoại thành và vùng Hải Dương cũ.
Năng lượng, hoá chất và phân bón. Nhiệt điện Phả Lại ở Hải Dương cũ là một trong những nhà máy nhiệt điện than lâu đời nhất miền Bắc. Phía Hải Phòng có sản xuất phân bón, hoá chất, khí công nghiệp phục vụ cảng và nhà máy.
Chế biến thực phẩm và thuỷ sản. Vùng biển Cát Hải, Đồ Sơn có chế biến hải sản, nước mắm; Hải Dương cũ có bánh đậu xanh, bánh gai, vải thiều sấy và đông lạnh, rau quả chế biến.
Làng nghề và đặc sản sản xuất nổi tiếng
Những tên dưới đây là làng nghề và sản phẩm đã có tiếng lâu năm. Vùng ghi theo tên quen gọi trước sắp xếp năm 2025.
| Làng nghề hoặc sản phẩm | Thuộc vùng | Sản phẩm | Hiện trạng chung |
|---|---|---|---|
| Gốm Chu Đậu | Nam Sách, Hải Dương cũ | Gốm men lam, gốm mỹ nghệ | Được phục dựng, có công ty làm hàng mỹ nghệ cao cấp |
| Vàng bạc Châu Khê | Bình Giang, Hải Dương cũ | Chế tác vàng bạc | Thợ làng có mặt ở nhiều tiệm kim hoàn phía Bắc |
| Chạm khắc gỗ Đông Giao | Cẩm Giàng, Hải Dương cũ | Tượng gỗ, đồ gỗ chạm khắc | Xưởng gia đình, nhận đơn theo mẫu |
| Bánh đậu xanh, bánh gai | Hải Dương cũ, Ninh Giang | Bánh truyền thống | Từ hộ nhỏ đến xí nghiệp có dây chuyền |
| Tạc tượng Bảo Hà | Vĩnh Bảo, Hải Phòng | Tượng gỗ, rối nước | Nghề thủ công gia truyền |
| Đúc đồng Mỹ Đồng | Thuỷ Nguyên, Hải Phòng | Đồ đồng đúc | Xưởng hộ, đúc theo đơn |
| Vải thiều Thanh Hà | Thanh Hà, Hải Dương cũ | Vải tươi, vải sấy | Cơ sở sơ chế, sấy theo mùa vụ |
Phần làng nghề của Hải Phòng mới phần lớn đến từ Hải Dương cũ. Các làng này hợp với đơn mỹ nghệ, quà tặng, đồ gỗ chạm, ít phù hợp với đơn công nghiệp số lượng lớn. Khi tìm hiểu, nên phân biệt sản phẩm mang tên làng với sản phẩm thật sự làm tại làng; tên tuổi càng lớn thì hàng mượn tên càng nhiều.
Vùng nguyên liệu và những gì đến từ biển
Lợi thế rõ nhất của Hải Phòng về nguyên liệu là cảng: quặng, phôi thép, than, hạt nhựa, bông, xơ, da thuộc, linh kiện nhập về đây trước khi toả đi các tỉnh. Nhà máy đặt cạnh cảng tiết kiệm được một chặng vận chuyển, điều quan trọng với hàng nặng như thép và xi măng. Vì vậy những ngành dùng nhiều nguyên liệu nhập khẩu có xu hướng bám Hải Phòng.
Nguyên liệu tại chỗ thì có đá vôi và đất sét ở vùng Kinh Môn, Chí Linh cho xi măng, gạch; than từ Quảng Ninh sát cạnh; vải thiều, nhãn, rau màu ở vùng Hải Dương cũ; hải sản ở Cát Hải, Bạch Long Vĩ, Đồ Sơn. Đất trắng Trúc Thôn ở Chí Linh từng là nguồn đất cho gốm sứ phía Bắc, kể cả Bát Tràng.
Một điểm hay bị bỏ qua: vải thiều chỉ thu hoạch trong vài tuần đầu mùa hè. Xưởng sấy, đông lạnh vải chạy hết công suất trong thời gian ngắn rồi gần như nghỉ, nên nhiều cơ sở làm thêm sản phẩm khác để giữ thợ. Nếu bạn cần đơn chế biến vải, phải đặt trước mùa, không thể đợi đến lúc vải chín mới đi tìm.
Quy mô xí nghiệp: từ nhà máy cảng đến xưởng làng
Ở đầu lớn là các nhà máy đóng tàu, thép, xi măng, điện tử, nhiệt điện có quy mô hàng nghìn người, làm theo đơn của tập đoàn hoặc dự án. Doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn làm việc với họ thường đứng ở vị trí nhà thầu phụ: gia công kết cấu, sơn, làm sạch bề mặt, cung cấp vật tư tiêu hao, sửa chữa bảo trì.
Lớp giữa gồm xưởng cơ khí, xưởng may, xưởng giày gia công, nhà máy bao bì, nhà máy thực phẩm vài trăm người. Đây là lớp đông nhất về số lượng và cũng là lớp mà người tìm xưởng gia công trong nước hay làm việc nhất. Nhiều xưởng cơ khí ở Hải Phòng có kinh nghiệm gia công hàng hải, quen với chuẩn đăng kiểm tàu, điều mà xưởng ở tỉnh nội địa ít có.
Ở đầu nhỏ là hộ làm nghề ở làng, cơ sở sấy vải, làm bánh, xưởng chạm gỗ. Quy mô này hợp đơn nhỏ, mẫu riêng, nhưng năng lực giao đúng hạn đơn lớn còn hạn chế. Ví dụ giả định: một cửa hàng quà Tết đặt ba nghìn hộp bánh đậu xanh in hộp riêng; một xí nghiệp có dây chuyền làm dễ dàng, còn một hộ làm bánh truyền thống thì khó theo kịp nếu không ghép thêm cơ sở khác.
Người tìm xưởng nên nhìn về Hải Phòng khi nào
Hải Phòng mới hợp với một số loại nhu cầu rõ ràng hơn những loại khác. Danh sách dưới không phải xếp hạng, chỉ là những trường hợp vị trí và ngành nghề ở đây cho lợi thế thật.
- Hàng kim loại nặng, kết cấu thép lớn, chi tiết cho tàu thuyền: có nhiều xưởng quen làm hàng to, có cẩu, có bãi, gần nguồn thép.
- Hàng xuất khẩu bằng container cần giao nhanh ra cảng: giày dép, may mặc, đồ gỗ, hàng gia dụng.
- Linh kiện điện tử, dây cáp, bộ dây điện cho chuỗi cung ứng phía Bắc: vùng Hải Dương cũ và vùng phía tây thành phố có nhiều nhà cung cấp cấp hai, cấp ba.
- Vật liệu xây dựng như xi măng, vôi, gạch: vùng Kinh Môn và Chí Linh là nguồn lâu năm.
- Đồ mỹ nghệ, chạm gỗ, gốm men lam, bánh truyền thống làm quà: các làng nghề Hải Dương cũ.
- Hải sản chế biến, nước mắm, cá khô: các cơ sở ven biển Cát Hải, Đồ Sơn.
Khi liên hệ, nên nói rõ bạn biết xưởng ở vùng nào của thành phố mới: "Hải Phòng" giờ trải từ biển vào gần sát Bắc Ninh, Hưng Yên, và thời gian chạy xe giữa hai đầu không còn ngắn.
Những điều riêng về chuẩn mực và môi trường
Đóng tàu và gia công kết cấu hàng hải chịu sự giám sát của tổ chức đăng kiểm, nên xưởng nhận hàng này thường phải có thợ hàn được cấp chứng chỉ và quy trình hàn được duyệt. Ngành điện tử và linh kiện ô tô ở đây hay được khách hỏi về hệ thống quản lý chất lượng và khả năng truy vết lô hàng. Ngành giày dép, may mặc thì gặp câu hỏi về điều kiện lao động và hoá chất trong vật liệu từ phía nhãn hàng. Đây là những câu hỏi phổ biến, không phải điều kiện bắt buộc trong mọi trường hợp.
Ngành nặng ở Hải Phòng gắn với bụi, khí thải, nước thải nhiều hơn mức trung bình, nên Luật Bảo vệ môi trường 2020 tác động trực tiếp đến lịch sản xuất: xi măng, thép, nhiệt điện, xi mạ đều thuộc nhóm phải quan trắc. Với làng nghề, đúc đồng và chế tác kim loại quý dùng hoá chất cũng bị theo dõi.
Khi chọn đối tác lâu dài, bạn nên hỏi xưởng có đủ giấy phép môi trường và đã từng bị nhắc nhở hay chưa, vì một quyết định tạm ngừng hoạt động để khắc phục có thể đến bất ngờ. Kiểm văn bản pháp luật hiện hành nếu cần dựa vào một yêu cầu cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Hải Dương còn là tỉnh riêng không?
Không. Từ ngày 01/7/2025, tỉnh Hải Dương cũ được hợp nhất vào Hải Phòng. Tên Hải Dương vẫn quen dùng như tên vùng, nhưng hồ sơ doanh nghiệp, hoá đơn và địa chỉ mới đều ghi Hải Phòng kèm tên xã hoặc phường mới.
Hải Phòng có còn mạnh về đóng tàu không?
Ngành đóng tàu Hải Phòng đã qua giai đoạn tái cơ cấu nhưng vẫn còn nhiều nhà máy đóng mới, sửa chữa tàu và một lớp xưởng gia công đi kèm. Đây vẫn là nơi đầu tiên người trong ngành hàng hải phía Bắc nghĩ tới.
Muốn đặt bánh đậu xanh làm quà số lượng lớn thì tìm ở đâu?
Vùng trung tâm Hải Dương cũ có nhiều cơ sở làm bánh đậu xanh, từ hộ truyền thống đến xí nghiệp có dây chuyền đóng gói. Đơn lớn, cần hộp riêng thì nên chọn cơ sở có dây chuyền và giấy tờ an toàn thực phẩm đầy đủ.
Gốm Chu Đậu khác gốm Bát Tràng thế nào?
Chu Đậu là dòng gốm men lam cổ của Hải Dương cũ, từng xuất khẩu nhiều thế kỷ trước và được phục dựng gần đây, nghiêng về hàng mỹ nghệ cao cấp. Bát Tràng làm đa dạng hơn, từ gia dụng hằng ngày đến mỹ nghệ, với số cơ sở đông hơn nhiều.
Vì sao nhiều nhà máy xi măng tập trung ở vùng Kinh Môn?
Vì xi măng cần đá vôi và đất sét với khối lượng rất lớn, nên nhà máy đặt sát mỏ để giảm vận chuyển. Vùng Kinh Môn có núi đá vôi, lại gần đường thuỷ để chở xi măng đi xa.
Xưởng cơ khí ở Hải Phòng có làm được hàng cho ngành khác ngoài tàu biển không?
Có. Nhiều xưởng làm kết cấu thép, bồn bể, khung máy, chi tiết cho nhà máy và công trình. Kinh nghiệm hàng hải giúp họ quen với hàn kết cấu lớn và chống ăn mòn, nhưng bạn vẫn cần xem năng lực máy móc cụ thể cho từng đơn.